डिजिटल गण्डकी संवाद २०२६: सोभरेन एआई, बजेट र सार्वजनिक-निजी साझेदारी मार्फत राष्ट्रिय सूचना प्रविधि एजेन्डाको प्रवर्द्धन

पोखरा, कास्की । मुलुकभर प्राविधिक बहस र नीतिगत पैरवीलाई सुदृढ बनाउने उद्देश्यका साथ बहुप्रतिक्षित ‘डिजिटल गण्डकी संवाद’ (Digital Gandaki Dialogue) पर्यटकीय नगरी पोखरा, कास्कीमा आयोजना हुने भएको छ।   

कम्प्युटर एशोसिएसन नेपाल महासंघ (क्यान महासंघ) गण्डकी प्रदेश र क्यान महासंघ कास्की जिल्ला शाखाको संयुक्त आयोजनामा यो उच्च स्तरीय संवाद आगामी २०८३ जेठ २३ गते शनिबार (तद्अनुसार जुन ६, २०२६) सञ्चालन हुन लागेको हो। यस कार्यक्रममा देशका अग्रणी प्रविधि विज्ञ, नीति निर्माता, सरकारी प्रतिनिधि र उद्योग क्षेत्रका सरोकारवालाहरू सहभागी भई समसामयिक आइसिटी (ICT) मुद्दाहरूमा गहन छलफल गर्नेछन् र प्रदेशको प्रविधि इकोसिस्टमका लागि व्यावहारिक मार्गचित्र तयार गर्नेछन्।

नेपालको राष्ट्रिय सूचना प्र                                                                                                                            विधि एजेन्डाका लागि एक दूरदर्शी खाका

यस रूपान्तरणकारी अभियानको वैचारिक खाका (Conceptual Framework) प्रविधि उद्योगका अगुवा एवं क्यान महासंघका केन्द्रीय अध्यक्ष (कार्यवाहक) चिरन्जीवी अधिकारीको रणनीतिक नेतृत्वमा विकास गरिएको हो। उनको राष्ट्रिय नेतृत्वमा नेपाली सूचना प्रविधि उद्योगले नयाँ गति लिइरहेको छ, जसले डिजिटल रूपान्तरणलाई केवल क्षेत्रीय बहसको विषय मात्र नबनाई देशकै एक प्रमुख राष्ट्रिय एजेन्डाका रूपमा स्थापित गरेको छ। संघीय संरचनामा दिगो आर्थिक विकास हासिल गर्न स्थानीय आवश्यकता अनुकूलको डिजिटल पूर्वाधार निर्माण गर्नु अपरिहार्य रहेको बुझाइ प्रविधि क्षेत्रका नेतृत्वकर्ताहरूको छ।

यसै राष्ट्रिय अभियानसँग एकाकार हुँदै क्यान महासंघ गण्डकी प्रदेशका अध्यक्ष गुणनिधि पाण्डेले ‘डिजिटल गण्डकी’ को अवधारणा यस क्षेत्रको समग्र विकासका लागि मेरुदण्ड साबित हुने कुरामा जोड दिनुभएको छ। पाण्डेका अनुसार, प्रादेशिक सामाजिक-आर्थिक लक्ष्यहरूलाई आधुनिक प्रविधि प्रणालीसँग जोडेर गण्डकी प्रदेशलाई नेपालकै अग्रणी डिजिटल केन्द्र (Digital Hub) को रूपमा विकास गरिनेछ।

डिजिटल गण्डकी संवादका तीन मुख्य स्तम्भहरू

यस वर्षको संवाद मुख्य रूपमा नेपाली प्रविधि क्षेत्रलाई नयाँ दिशा दिन सक्षम तीनवटा रणनीतिक एजेन्डाहरूमा केन्द्रित रहनेछ:

नेपाल बजेट २०८३/८४ र प्रविधि मार्गचित्र: संवादमा आगामी आर्थिक वर्षको बजेट विनियोजन र यसले राष्ट्रिय डिजिटल रूपान्तरणको लक्ष्यलाई कसरी समेट्छ भन्नेबारे विस्तृत विश्लेषण गरिनेछ। सरोकारवालाहरू बीच नीतिगत प्राथमिकता, आईटी स्टार्टअपहरूका लागि वित्तीय प्रोत्साहन, र परम्परागत सार्वजनिक सेवाहरूलाई नागरिकमैत्री डिजिटल माध्यममा रूपान्तरण गर्न आवश्यक पर्ने रणनीतिक योजनाहरूमाथि बहस हुनेछ।

नेपालका लागि सोभरेन एआई (Sovereign AI): डाटा सुरक्षा र एआईको सुशासन विश्वव्यापी रूपमा संवेदनशील बनिरहेको परिप्रेक्ष्यमा, यस कार्यक्रममा नेपालको आफ्नै सोभरेन एआई (डिजिटल सार्वभौमिकता सहितको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) को ढाँचाबारे छलफल हुनेछ। राष्ट्रिय डाटाको सुरक्षा, नेपाली भाषा र संस्कृतिमा आधारित स्थानीय एआई मोडल (LLMs) को विकास, र बाह्य प्राविधिक पूर्वाधारमाथिको निर्भरता कम गर्दै डिजिटल आत्मनिर्भरता हासिल गर्ने उपायहरूमाथि विज्ञहरूले धारणा राख्नेछन्।

आसिएटी क्षेत्रमा सार्वजनिक-निजी साझेदारी (PPP): डिजिटल इकोसिस्टमको वृहत्तर विकासका लागि सरकारी र निजी क्षेत्रबीचको सहकार्य अनिवार्य छ। यस फोरममा प्रविधि क्षेत्रका लागि अनुकूल सार्वजनिक-निजी साझेदारी (PPP) मोडेलहरूको मूल्यांकन गरिनेछ। स्थानीय तह, प्रादेशिक सरकार र निजी प्रविधि कम्पनीहरूबीचको सहकार्यमार्फत गण्डकी प्रदेशभर द्रुत गतिको इन्टरनेट, डाटा सेन्टर र डिजिटल साक्षरता अभियानहरूलाई तीव्र गतिमा विस्तार गर्ने रणनीति तयार पारिनेछ।

“रणनीतिक खाकाले हामीलाई दिशा दिन्छ, तर स्थानीय स्तरमा यसको प्रविधि कार्यान्वयन र सटीक कार्यसम्पादन नै वास्तविक सफलताको कडी हो। हामीले यो सुनिश्चित गर्नुपर्छ कि यी डिजिटल नीतिहरू कास्कीका साना-ठूला व्यवसाय, विद्यार्थी र स्थानीय निकायहरूका लागि व्यावहारिक र सहज रूपमा उपयोग गर्न सकिने माध्यम बनून्।”
— पुरुषोत्तम कुँवर, अध्यक्ष, क्यान महासंघ कास्की

डिजिटल गण्डकी संवादबाट प्राप्त हुने निष्कर्ष, सुझाव र कार्ययोजनाले गण्डकी प्रदेशको आधिकारिक डिजिटल रूपान्तरणको मार्गचित्र (Blueprint) कोर्न जगको काम गर्ने र सम्पूर्ण नेपाली नागरिकका लागि सुरक्षित, सहयोगी र समृद्ध प्रविधि वातावरण निर्माण गर्न कोशेढुङ्गा साबित हुने आयोजकले दृढ विश्वास लिएका छन्।