सीमाना पारी पनि बजार सुहाउँदो प्रदर्शन दिँदैछन् ईभी गाडीहरू

इलेक्ट्रिक सवारी साधनको आकर्षण तीव्र गतिमा बढ्दै गएको छ। सस्तो यात्रा, न्यून मर्मत खर्च र प्रविधिमा आएको सुधारका कारण अहिले ईभी कार पेट्रोल डिजेल गाडीको बलियो विकल्प बन्दै गएको छ । नेपाल मात्र होइन, विश्वभर EV गाडीहरूको प्रदर्शन अब नयाँ स्तरमा पुगेको छ। अब यी गाडीहरू केवल सहरभित्र सीमित छैनन्—लामो दूरी, उकालो–ओरालो र अन्तरदेशीय यात्रामा समेत भरपर्दो सावित भइरहेका छन्।

नेपालको ईभी (EV) बजारमा अहिले एउटा ठूलो वैचारिक र व्यावहारिक परिवर्तन देखिन थालेको छ। सुरुवाती चरणमा मानिसहरूले ईभीलाई एउटा ‘ट्रेन्ड’ वा नयाँ प्रविधिको रहरका रूपमा हेरेका थिए भने, सन् २०२६ सम्म आइपुग्दा यो रोजाइ अब ‘पर्फोमेन्स’ (कार्यक्षमता) र ‘दीर्घकालीन उपयोगिता’ मा केन्द्रित हुन थालेको छ।

क्षेत्रिय बजारमा बलियो उपस्थिति बनाउदै इभी

MAW/CIMAX अब केवल नेपालमा मात्र सीमित नभई क्षेत्रीय रूपमा समेत सान्दर्भिक ईभी प्रदायकको रूपमा स्थापित भएको छ।

श्रीलंका, सिंगापुर र नेपालमा यसको उपस्थिति हुनुले फरक-फरक बजारमा यसको विश्वसनीयता प्रमाणित भएको देखिन्छ। नेपालमा ईभी (EV) क्रान्तिको नेतृत्व गरिरहेका MAW Group र Cimex Inc. (BYD) अब केवल स्थानीय बिक्रेता मात्र रहेनन्। सन् २०२६ को तथ्याङ्क र उपलब्धिहरूले यी कम्पनीहरूलाई दक्षिण एसियाली क्षेत्रमै एक ‘बलियो क्षेत्रीय खेलाडी’ र ‘नमुना प्रदायक’ का रूपमा स्थापित गरेको छ।

क्षेत्रीय बजारमा उनीहरूको सान्दर्भिकता पुष्टि गर्ने केही मुख्य आधारहरू यस प्रकार छन्:

१. अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा लगातार पहिचान

• Dealer of the Year (South Asia): MAW Earthmovers ले सन् २०२३ देखि २०२६ सम्म लगातार चौथो पटक दक्षिण एसियाली क्षेत्रकै ‘उत्कृष्ट डिलर’ को अवार्ड जितेको छ। यसले नेपालमा प्रदान गरिने सेवा र व्यवस्थापनको स्तर छिमेकी मुलुकहरूको तुलनामा पनि माथि रहेको प्रमाणित गर्छ।
• Pioneer in New Energy: MAW Vriddhi लाई फोटोन (Foton) ले विश्वका १४० भन्दा बढी देशहरूका बीचबाट “Pioneer in New Energy EV Award” प्रदान गरेको छ। नेपाल अहिले फोटोनका लागि विश्वकै ठूला ईभी बजारमध्ये एक बनेको छ।

२. नेपाल: दक्षिण एसियाकै ‘ईभी टेस्ट–केस‘

नेपालको भूगोल (उकालो-ओरालो र कच्ची सडक) मा ईभीको सफल सञ्चालनले क्षेत्रीय बजारका लागि एउटा बलियो आत्मविश्वास पैदा गरेको छ।

• BYD को क्षेत्रीय प्रभाव: Cimex Inc. ले नेपालमा BYD लाई यसरी स्थापित गर्यो कि अहिले नेपालमा बिक्री हुने नयाँ कारहरूमा ईभीको हिस्सा करिब ७३% पुगेको छ। यो तथ्याङ्क छिमेकी भारत (जहाँ ईभी हिस्सा करिब ५% छ) को तुलनामा निकै धेरै हो।
• यही सफलताका कारण विश्वव्यापी ब्रान्डहरूले दक्षिण एसियामा आफ्ना नयाँ मोडेलहरू सार्वजनिक गर्दा अहिले नेपाललाई प्राथमिकतामा राख्न थालेका छन्।

३. ‘क्रस–बोर्डर‘ इकोसिस्टमको विकास

• चार्जिङ सञ्जाल: MAW र Cimex ले नेपालका मुख्य राजमार्ग र सीमा नाकाहरूमा १०० भन्दा बढी फास्ट चार्जिङ स्टेसनहरू निर्माण गरेका छन्। यसले भारतबाट आउने पर्यटकहरू र नेपालबाट भारत जाने गाडीहरूका लागि एउटा सुरक्षित ‘रिजनल रुट’ तयार गरेको छ।
• क्षेत्रीय नेटवर्क: चांगन (Changan) बाट प्राप्त “Network Development Excellence Award” ले यी कम्पनीहरूको नेटवर्क विस्तार गर्ने क्षमता क्षेत्रीय स्तरकै उत्कृष्ट रहेको देखाउँछ।

४. आर्थिक र कूटनीतिक योगदान

• विदेशी मुद्राको बचत: पेट्रोलियम आयात घटाएर नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चिति जोगाउन यी कम्पनीहरूले चालेको ‘ग्रिन इनर्जी’ अभियान अहिले क्षेत्रीय अर्थतन्त्रका लागि पनि एउटा अध्ययनको विषय बनेको छ।
• व्यावसायिक नेतृत्व: MAW का अध्यक्ष विष्णुकुमार अग्रवाल जस्ता व्यक्तित्वहरूले निजी क्षेत्रको नेतृत्व (CNI मार्फत) गर्दै ईभीमैत्री नीति निर्माणमा खेलेको भूमिकाले समग्र दक्षिण एसियाली अटोमोबाइल क्षेत्रलाई नै प्रभावित पारेको छ।

नेपालको ईभी  बजारमा आएको परिवर्तनको प्रभाव क्षेत्रिय बजारमा

नेपालको ईभी (EV) बजारमा आएको परिवर्तन केवल स्थानीय सडकमा मात्र नभई क्षेत्रीय र वैश्विक स्तरमा समेत एक शक्तिशाली नमुनाका रूपमा देखा परेको छ। सन् २०२६ को तथ्याङ्क अनुसार नेपालले ईभीको प्रयोगमा जुन फड्को मारेको छ, त्यसले दक्षिण एसियाली छिमेकी मुलुकहरूलाई समेत आश्चर्यचकित बनाएको छ।

सन् २०२५/२६ को तथ्याङ्क अनुसार नेपाल निजी कारको खरिदमा ईभीको हिस्सा ७३% पुर्याएर विश्वमै दोस्रो स्थानमा (नर्वे पछि) पुगेको छ। यो छिमेकी मुलुक भारत (जहाँ यो दर करिब ५% छ) र बंगलादेशको तुलनामा निकै धेरै हो। नेपालको यो सफलताले दक्षिण एसियाली क्षेत्रलाई नै क्लिन इनर्जी ट्रान्जिसनतर्फ जान उत्प्रेरित गरेको छ।

नेपालले हिमाली र पहाडी भूगोलमा ईभीको सफल सञ्चालन गरेर एक ‘टेस्ट-केस’ तयार गरेको छ। नेपालमा सफल भएका ईभीका मोडेल र प्रविधिहरू अहिले क्षेत्रीय स्तरमा (विशेषगरी भारत र भुटानका पहाडी क्षेत्रमा) लागू गर्नका लागि उदाहरण बनेका छन्।

नेपालले आफ्नो जलविद्युत प्रयोग गरेर इन्धन आयातमा अर्बौं रुपैयाँ बचत गरेको छ। यो मोडल अहिले क्षेत्रीय स्तरमा पेट्रोलियममाथिको निर्भरता कम गर्न चाहने मुलुकहरूका लागि एक आर्थिक रणनीतिको रूपमा हेरिएको छ।

पिक पावरमा विशेष ध्यान

पछिल्लो समय इलेक्ट्रिक गाडीको  ’पिक पावर’लाई  पनि विशेष महत्व दिई निर्माण गरिएको हुन्छ । इलेक्ट्रिक गाडी (EV) को सन्दर्भमा ‘पिक पावर’ (Peak Power) ले त्यो अधिकतम शक्तिलाई जनाउँछ जुन मोटरले छोटो समयका लागि (विशेष गरी कठिन परिस्थितिमा) उत्पन्न गर्न सक्छ। नेपाल जस्तो भौगोलिक विविधता भएको देशमा पिक पावरलाई विशेष प्राथमिकता दिनुको मुख्य कारण यसले दिने ‘पर्फोमेन्स’ नै हो।

नेपालका धेरैजसो सडकहरू उकालो र घुम्तीले भरिएका छन्। यस्तो अवस्थामा गाडीलाई सुरुवाती गति लिन र ठाडो बाटो काट्न धेरै शक्तिको आवश्यकता पर्छ। उच्च पिक पावर भएको ईभीले बिना कुनै दबाब (Lag) सजिलै उकालो काट्न सक्छ।

राजमार्गमा यात्रा गर्दा अगाडि गुडिरहेको सवारी साधनलाई सुरक्षित रूपमा उछिन्ने (Overtake) गर्न छोटो समयमै बढी गतिको आवश्यकता पर्छ। पिक पावरमा ध्यान दिइएका गाडीहरूले ‘इन्स्ट्यान्ट टर्क’ (Instant Torque) प्रदान गर्ने हुनाले यसले ओभरटेक गर्ने प्रक्रियालाई सुरक्षित र छिटो बनाउँछ।

सहरी क्षेत्रको ट्राफिक जाममा गाडी पटक-पटक रोकिने र गुडाउनुपर्ने हुन्छ। पिक पावरमा ध्यान दिइएको मोटरले ‘जिरो स्पिड’ बाट तुरुन्तै गति लिन मद्दत गर्छ, जसले गर्दा सहरको भिडभाडमा पनि ड्राइभिङ सहज हुन्छ।

वर्षायाममा चिप्लो वा हिलाम्मे बाटोमा चक्का फस्ने डर हुन्छ। यस्तो बेला चक्कालाई बाहिर निकाल्न एकैपटक धेरै शक्तिको आवश्यकता पर्छ, जहाँ पिक पावरको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।